donderdag 24 mei 2012

Balkanquote: Frank Schlömer (De Morgen)

"Die omringende landen worden voor de Grieken stilaan een obsessie, omdat ze vooral niet willen afzakken tot het niveau van zeg maar Bulgarije en Roemenië. En toch zal hen dat volgens Yannis Stournaras (55) niet bespaard blijven (...) Stournaras is de bekendste onafhankelijke economist van het land en hij zei onlangs nog in de Duitse krant Süddeutsche Zeitung: '(...) Griekenland zal een soort Albanië worden- niet het Albanië van vandaag, maar het Albanië onder het communisme.'"

(in: Frank Schlömer, 'Athene is de hoofdstad van een armenhuis geworden', in: De Morgen, 19 mei 2012)

vrijdag 18 mei 2012

Tirana: in de pers

Ze waren met een handvol, ze deden het op de fiets en trotseerden daarmee de regen. Gisteren, op de Internationale Dag tegen Homofobie, werd de eerste gay parade in de geschiedenis van Albanië gehouden. Ondanks de oproep van een minister dat ze allemaal "neergeknuppeld" moesten worden en ondanks enkele rookbommen, fietsten ze er dapper en zonder schroom op los, zoals je hier kan zien.

zondag 13 mei 2012

In de pers

*Joegoslavië/Servië: de befaamde Servische (Joegoslavische) kunstenares Marina Abramović, die zichzelf tegenwoordig "de grootmoeder van de performancekunst" noemt, laat dit jaar weer van zich horen. Ze is tegenwoordig in Milaan te zien met The Abramović Method, een artistieke reflectie op drie eerdere voorstellingen. Eind juni staat ze samen met zanger Antony op de planken in de Antwerpse De Singel met een oeuvre-show (in de regie van Robert Wilson), The Life and Death of Marina Abramović. Hier meer info daarover; ook op Balkanboeken later meer info.

*Bosnië: Na haar regiedebuut In the land of blood and honey, over de Bosnische oorlog, is Angelina Jones op 3 mei ereburger van Sarajevo geworden. Dit jaar was het trouwens 20 jaar geleden dat de oorlog daar begon.

*Servië: de Serviër Miroljub Petrović, over wie meer info hier, dreigde ermee de Nederlandse dijken op te blazen, als Den Haag niet gauw Karadžić, Mladić en Šešelj vrij liet. Miro had zelfs al een filmpje gepost waarin hijzelf te zien was in een Nederlands duinenlandschap. Hij werd opgepakt in Belgrado. Meer hier.

*Servië: een in 2008 in Zurich gestolen Cézanne is teruggevonden in Servië.

*Albanië/Kosovo: op 7 april jl. werd de Belgische Albanees Iliaz Tahiraj gedood tijdens een geval van extreme verkeersagressie. De man stond de schade van een busongeval op te meten, toen hij een enkele slag op het gezicht kreeg van een agressieveling die het daar niet mee eens was. In de kranten verschenen portretten van de alom geliefde 56-jarige Iliaz, zoals in De Morgen, die hem citeerde: "Problemen, agressie in bus en metro? De bloedige onderdrukking van het studentenprotest in Kosovo, zijn land, 'dàt was pas agressie'" (14 april, 2012, Zeno p.4).

*Macedonië: veel langer geleden, op 27 september 1985, vond een Belgische Macedoniër de dood onder een kogelregen van de beruchte Bende van Nijvel. Zijn zoon Bozidar Djuroski, die zwaargewond de schietpartij overleefde, vertelde onlangs zijn verhaal in Humo (28 februari, nr.3730).


*Balkan: De Standaard (24 maart) maakt melding van een vernieuwde lijst van zogenaamde 'veilige landen'. Dat zijn landen waarvan asielzoekers hier in België vanaf nu weinig kans maken op asiel. Zes van de zeven nieuwe 'veilige' landen zijn Balkanlanden (naast India): Albanië, Bosnië, Macedonië, Kosovo, Servië en Montenegro. Bijna was Kosovo er niet bij geweest omdat, quote de krant, "een kabinetsmedewerker van PS-vicepremier Laurette Onkelinx  zich niet veilig voelde toen hij onlangs in het land was".

zaterdag 12 mei 2012

Joegoslavië: Vacances en Yougoslavie.

Vacances en Yougoslavie. De l'Adriatique à la Serbie. (=Marabout Flash), Editions Gérard & Co., 1963.

Alweer een oude Joego-gids voor de collectie. Het betreft een uiterst compact vierkantvormig gidsje, voorzien van tips voor de reiziger (voorbereidingen, onderweg, beknopt reiswoordenschatje) en een overzicht van de bezienswaardigheden, telkens uiterst summier voorgesteld.

Zoals op deze nostalgische Marabout-site te zien, is er ook een Nederlandse vertaling van dit boekje.

zondag 6 mei 2012

Servië: in de pers

Balkanboeken berichtte al eerder dat massamoordenaar Anders Breivik iets met Servië heeft. Hij beschouwt namelijk Radovan Karadžić als een held. Nu blijkt ook dat Breivik van plan was om na zijn moordpartij een vliegtuigje te nemen om naar ... Servië te vliegen.

"Servië was zijn eindbestemming, Moldavië en Wit-Rusland alternatieven. "Breivik verklaarde dat hij van plan was om te vluchten naar een 'bevriend' land", zegt Roar Hansen van de politie in Oslo. In zijn manifest waarin Breivik afrekende met de multiculturele samenleving beschouwde hij Israël en Servië immers als 'bevriende landen"." Zo schreef Het Laatste Nieuws op 14 februari jl.

zondag 29 april 2012

Maribor: Caroline Lamarche, Dušan Šarotar, Une rassurante étrangeté.

Caroline Lamarche, Dušan Šarotar, Une rassurante étrangeté. Regards croisés sur Mons et Maribor. Bruno Robbe Editions, 2012.

Vorige zomer bezocht de Franstalige Belgische schrijfster Caroline Lamarche -een grote dame in de Franse letteren (ze publiceert bij Gallimard); in Noord-België helaas amper gekend- de tweede grootste stad van Slovenië, Maribor. Deze stad in het Sloveense noordoosten is dit jaar Culturele hoofdstad van Europa en zo ontstond deze publicatie, waarin Lamarche het gezelschap krijgt van haar Sloveense collega Dušan Šarotar, die in Bergen/Mons verbleef en schreef, de Waalse stad die in 2015 Culturele hoofdstad van Europa wordt.

Šarotar heeft de Belgische hemel gefotografeerd (er zijn enkele foto's in dit boek opgenomen). Zijn bijdrage, die kwalitatief veel minder is dan die van Lamarche, bestaat uit een fragment van zijn recentste roman Blijf bij me, m'n ziel en enkele Belgische fragmenten over Van Gogh, Verlaine en Magritte. Toen Verlaine Rimbaud op een Brusselse hotelkamer had proberen neer te schieten, werd hij opgesloten in de gevangenis van Mons. Šarotar: "Tijdens zijn lange dagen van eenzaamheid, aangezien hij niet schreef, veronderstel ik dat hij ook keek naar de wolken en de hemel, die ikzelf heb kunnen zien in deze stad." (mijn Nederlandse vertaling, ook verder)

"Men zegt dat iedereen hier iets is, én dichter", zo schrijft Lamarche ergens in het begin van haar tekst over Maribor, die ze als titel meegeeft: 'Zoals in een Sloveense roman'. Geen betere ambassadeur voor een stad of een land dan de literatuur, moeten ze in Maribor hebben gedacht, want meteen na Lamarches aankomst krijgt ze een stapel vertaalde Sloveense boeken in de handen geduwd. Da's uitgelezen gezelschap voor de verkenning van een nieuwe stad, in casu de geboortestad van Sloveniës bekendste schrijver Drago Jančar, naar wie Lamarche ook verwijst. Lamarche put graag uit de Sloveense letteren, wat haar erg geslaagd essay nog extra kleur geeft.

Lamarche verkent de stad te voet of op de fiets. Ze schrijft niet met de oppervlakkige blik van een toerist maar heeft de tijd deel te nemen aan het dagelijkse ritme van de stad en te communiceren (vaak in gebroken Engels, nog vaker in blikken van verstandhouding en geglimlach) met haar inwoners. Op de groentenmarkt gaat ze erwtjes kopen bij een oudje: "Haar stalletje beperkt zich tot drie bussels wortelen, vier zakjes erwten en een handvol groene uien: haar ganse tuin." Elders ontmoet ze twee dames, een moeder van bijna 90, die Frans spreekt met een stem van jaren geleden, en haar dochter. Beiden zijn weduwe en de jongste krijgt chemotherapie. Ze beleeft haar laatste levensmomenten, zoals dit gesprek met Lamarche.

Gebald geschreven telkens maar erg kleurrijk laat Lamarche zo een stoet personages onderweg passeren. Steden zijn de optelsom van plaatsen en mensen. Als onvergetelijke filmfragmenten bewaar je de lokale sfeer in je herinneringen: het was op die bepaalde plek in de stad dat je toen dat gedenkwaardige personage hebt ontmoet.

Lamarche vertelt de geschiedenis van de stad aan de hand van de vier bruggen over de Drava-rivier en hun respectieve historische periodes. In de Pekarna, de vroegere bakkerij van de voormalige kazernegebouwen van de Joegoslavische politie, ontdekt ze een kunstencentrum, met gallerij, tweedehandsboekenverkoop en graffiti op de muren. Het is een voorbeeld van die talloze underground kunstenaarsplekken die over gans voormalig Joegoslavië (de ex-communistische wereld) gedijen in oude, vergeten gebouwen. Recyclage van geschiedenis.

Bij Lastovka ontdekt Lamarche het Sloveense ijs. "Een Sloveense ijsbol is het equivalent van drie bollen Belgisch ijs." Zo ontstaat al gauw een vast ritueel: "Elke avond, gekomen van het centrum, doe ik er zo'n 20 minuten over om thuis te geraken. Tijd genoeg om al wandelend één enkele bol Sloveens ijs te proeven. Aan het einde van mijn ijsje vind je dus de plek waar ik slaap."

Als ze zich afvraagt hoe ze het gevoel moet omschrijven als ze door de straten en parken van Maribor doolt, schrijft ze de titel van deze publicatie op: "Een geruststellende vreemdheid". Maribor is anders dan thuis (Lamarche is geboren in Luik), maar je bent er op je gemak. Het is ook de conclusie die de lezer kan trekken, als hij samen met de auteur de stad heeft verkend.

Lamarche eindigt haar tekst met een beroemde wijngaard in Maribor, die de oudste ter wereld zou zijn. Men helpt de wijnranken te overleven door jaarlijks stekken ervan naar verschillende plekken in Europa te sturen. Maar Lamarche vermoedt dat het in Maribor het magische water van de Drava is dat de wortels van de wijngaard al eeuwenlang voedt en heeft beschermd tegen pestepidemieën (cf. de pestzuil in het centrum van Maribor), branden, bombardementen en ander onheil waarvan de stad niet gespaard bleef in haar turbulente geschiedenis. Wat ons bij de Tweede Wereldoorlog brengt en het partizanenverzet tegen Hitler. Zo brengt Lamarche tenslotte hulde aan het onverzettelijke karakter van het Sloveense volk, tegen de nazibezetting. En ik voeg er graag aan toe: tegen de Habsburgers (bescherming van de eigen taal), tegen Tito (bescherming van het eigen kapitaal) en tegen Milošević, ter bescherming van de eigen vrijheid.

(merci, Caroline!)

woensdag 25 april 2012

Joegoslavië: Goran Todorovic en Zrinka Oberman, Smaak van een land dat niet meer bestaat.

Goran Todorovic en Zrinka Oberman, Smaak van een land dat niet meer bestaat. Recepten uit voormalig Joegoslavië. Fontaine Uitgevers, 2012.
Uit de perstekst van de Amsterdamse boekhandel Pegasus, die het boek morgen officieel voorstelt: "Het eerste boek met recepten uit voormalig Joegoslavië. Over een keuken waarvan het karakter werd bepaald door de natuur en de geschiedenis, met Mediterrane, Turkse en Oostenrijks-Hongaarse invloeden. Zrinka Oberman en Goran Todorovic zijn partners in werk en privé. Beiden komen oorspronkelijk uit een land dat niet meer bestaat – Joegoslavië. Zij kwamen naar Nederland als econoom en jurist, maar gingen in ons land de creatieve richting op: fotografie, styling en foodstyling. In Smaak van een land dat niet meer bestaat laten ze ons een kijkje nemen in hun persoonlijke herinneringen over het eten uit de tijd toen ze in Joegoslavië woonden. Het is een prachtig, persoonlijk culinair plakboek vol smaken en herinneringen geworden."